AI-implementatie in een onderwijsregio

De organisatie

Het OnderwijsHart van West-Brabant is een onderwijsregio in het primair onderwijs. Onder de regio vallen 10 schoolbesturen met samen ongeveer 100+ scholen en meer dan 2.500 medewerkers, van leerkrachten en schoolleiders tot onderwijsondersteunend personeel en kinderopvang. De besturen houden veel autonomie over hun eigen koers, dus een gedeelde visie vanuit de regio is er bewust niet. Dat maakt de opdracht om iedereen mee te nemen in de komst van AI zowel groot als divers.

De uitdaging

Binnen de regio werken leerlingen en leerkrachten al met AI, maar versnipperd en zonder gedeelde afspraken. Losse scholen probeerden op eigen initiatief dingen uit, zonder dat het ergens structureel is vastgelegd, met gevolgen voor privacy en AVG. Tussen de medewerkers zaten grote verschillen, van dagelijkse gebruikers tot mensen die nog nooit met AI hadden gewerkt. Wat leerlingen meekrijgen over AI, berust volledig op welke leerkracht ze toevallig hebben. De vraag was hoe je zo’n grote en diverse groep op een verantwoorde manier AI-geletterd maakt, met oog voor privacy en de AVG.

Het OnderwijsHart zocht één centrale partner die de regie kon voeren over een omvangrijk traject, van beleid en trainingen tot e-learning en advies over een veilige AI-omgeving. Onderwijs AI kreeg die opdracht via een aanbestedingsplan.

De aanpak

Onderwijs AI stelde een tweejarenplan op. Het doel daarbij was om iedereen te laten beginnen op zijn eigen niveau. Een belangrijk deel van het leren gebeurt daarom online, zodat je goed kunt differentiëren. Daarnaast is het eenvoudiger om op te schalen naar alle besturen. Daarnaast zijn er opleidingen voor de mensen die het verschil maken in beleid en in de teams. Een nulmeting maakt duidelijk waar alle medewerkers staan en een nameting maakt laat zien wat de professionalisering heeft opgeleverd.

Het project start met een nulmeting, gebaseerd op wetenschappelijke literatuur over AI-geletterdheid. De opzet volgt het Nederlandse AI-GO raamwerk voor AI-geletterdheid (Renkema et al., 2025). Die brengt in kaart waar iemand staat op vijf onderdelen, van kennis en vaardigheden tot didactisch handelen, ethiek en houding. Deelnemers zien hun uitkomst per onderdeel terug in een profiel, en dat profiel wordt hun persoonlijke leerroute.

Wil je een eerste beeld van waar jouw organisatie staat, doe dan de gratis quickscan.

Een persoonlijke leerroute door de e-learning

De leerroute bepaalt welke lessen van de basis-e-learning over AI-geletterdheid iemand volgt. Het curriculum is opgebouwd langs dezelfde pijlers als de meting, de vier uit het AI-GO raamwerk (kennis, vaardigheden, attitude en ethiek) met didactisch handelen als eigen vijfde pijler. Wie een onderwerp al beheerst, slaat die lessen over. Dat scheelt tijd voor collega’s die al verder zijn. Binnen die basis is onderscheid gemaakt tussen onderwijspersoneel en onderwijsondersteunend personeel, omdat hun werk en hun vragen verschillen. Daarnaast is er een e-learning voor onderwijspersoneel over het inzetten van AI in de onderwijspraktijk, van leerdoelen tot toetsing. De lessen werken los van een specifiek AI-model of leverancier, zodat scholen onze e-learnings kunnen combineren met de AI tools die ze al gebruiken.

Beide e-learnings zijn ook los af te nemen, via Bouw aan een sterke AI geletterdheid voor de basis en Praktisch aan de slag met AI in het onderwijs voor de verdieping.

Opleidingen voor sleutelfiguren

Wie hoog scoort op de nulmeting is een logische kandidaat voor een rol als AI-ambassadeur, de collega die anderen meeneemt, voorbeelden deelt en de promptbibliotheek van de school helpt in te vullen. In de opleiding AI-beleidsregisseur werken mensen met mandaat aan beleid voor hun eigen organisatie. De drie dagen lopen van het fundament naar de koers naar de borging. Eerst wetgeving en impact, dan de vraag wat hun school met AI wil en hoe die visie zich vertaalt naar principes en werkafspraken, en tot slot hoe je het in de organisatie laat landen. Onderweg bepalen deelnemers welk concreet gedrag ze wel en niet willen zien en hoe ze dat faciliteren, zodat het beleid geen papieren tijger wordt. In het tweede jaar volgt de opleiding AI-ambassadeur.

In ons aanbod heet deze opleiding AI-Onderwijs- en Beleidsregisseur. Beide opleidingen zijn ook los te volgen, via AI-Onderwijs- en Beleidsregisseur en Word AI ambassadeur op jouw school.

Meedenken over een veilige AI-omgeving

Veel besturen werken al in hun eigen omgeving, bijvoorbeeld met Microsoft en Copilot, en de trainingen en voorbeelden sluiten daarop aan. Onderwijs AI denkt mee over de infrastructuur en geeft advies over de AVG, de AI Act en de vraag hoe je AI veilig en betaalbaar beschikbaar maakt voor een hele regio. Zo houden scholen zelf de regie over hun tooling en hun budget.

Resultaten en lessen na het eerste jaar

Na het eerste jaar staat er een fundament. De opleiding voor AI-beleid draaide met een eerste groep en de e-learnings zijn beschikbaar bij de besturen, met de Lowys Porquinstichting als koploper. Daar is de e-learning verplicht gesteld, en in de maanden daarna meldden medewerkers zich persoonlijk bij ons om hun certificaat van deelname AI-geletterdheid aan te vragen, van leerkrachten tot intern begeleiders en directeuren.

Wat onderweg het meeste losmaakte, waren de inspiratiesessies bij losse besturen. Bij de Borgesiusstichting kreeg een sessie voor directeuren gemiddeld een 9,0 over acht reacties, met cijfers van 8 tot 10. Voorzitter van het college van bestuur schreef daarna dat het kriebelde om aan de slag te gaan, en het bestuur nam zelf initiatief voor een expertisemiddag en een eigen groep AI ambassadeurs. De vraag naar onze AI ambassadeursopleiding groeide van twee naar drie groepen voor Het OnderwijsHart.

Tijdens het eerste jaar vonden ook regelmatig evaluaties plaats. Aan de hand hiervan hebben wij ons aanbod verbeterd / aangescherpt. Een compleet curriculum voelt voor een leerkracht al snel lang en theoretisch, mogelijk zakt hier door de motivatie om eraan te beginnen. Wij hebben het curriculum samen met de besturen doorgelopen en scherper gemarkeerd wat de essentiele kern is en wat verdieping. De winst zat vooral in duidelijk maken wat iemand echt moet doen, en dus niet in schrappen in het cirriculum. Daarnaast ontdekte we dat ons aanbod voor docenten niet altijd per definitie ook goed aansluit voor OOP (onderwijs ondersteuend personeel) of personeel van een kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang. Daarom maakten we een aparte e-learning, die beter aansloot bij de behoeften.

Wat we in het tweede jaar gaan doen

Het tweede jaar staat in het teken van verankering in de scholen. De opleiding AI-ambassadeur start dan, in drie groepen van 15 deelnemers. De toekomstige AI ambassadeurs gaan daarna zelf workshops geven binnen hun eigen school en delen wat werkt. Er komt een promptbibliotheek waarin de regio kan zien wat losse scholen bedenken. Voor wie verder wil is een opleiding over AI-agents en workflows in voorbereiding, gericht op het verlichten van administratief werk. Het jaar sluit af met de nameting.

Waarom Onderwijs AI

Onderwijs AI combineert kennis van AI met ervaring in onderwijsontwikkeling en is als onderwijsaanbieder CRKBO-geregistreerd. In dit traject betekende dat één aanspreekpunt voor beleid, opleidingen, e-learning en het advies over de techniek, zodat een regio met elf besturen niet met vier leveranciers hoeft te schakelen.

Wil je zien wat AI concreet betekent voor jouw school of bestuur, dan komen we langs voor een gratis inspiratiesessie op locatie. Die aanvragen kan via Inspiratiesessie AI. Blijf je liever eerst meelezen, meld je dan aan voor de nieuwsbrief op onderwijs-ai.nl.